Schimmel aanpakken bij renovatie of sloopwerkzaamheden doe je door eerst de omvang en oorzaak van de schimmelvorming in kaart te brengen, gevolgd door een professionele sanering voordat de eigenlijke bouw- of sloopwerkzaamheden beginnen. Dit beschermt zowel de gezondheid van werknemers als de kwaliteit van het eindresultaat. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over schimmel in gebouwen bij renovatie en sloop.
Wanneer is schimmel een probleem bij renovatie of sloop?
Schimmel is een probleem bij renovatie of sloop zodra het aanwezig is in materialen of ruimtes waar werkzaamheden plaatsvinden. Bij het openbreken van muren, vloeren of plafonds komen schimmelsporen vrij in de lucht, wat gezondheidsrisico’s oplevert voor iedereen op de bouwplaats en in aangrenzende ruimtes.
In de praktijk treffen aannemers en opdrachtgevers schimmel aan in oudere woningen en panden waar sprake is geweest van lekkages, slechte ventilatie of opstijgend vocht. Denk aan kruipruimtes, badkamers, kelders en buitenmuren die jarenlang aan vocht zijn blootgesteld. Bij renovatieprojecten in verouderde woningportefeuilles is schimmelvorming dan ook eerder regel dan uitzondering.
Op het moment dat je schimmel ontdekt, is het belangrijk om de werkzaamheden tijdelijk te staken of aan te passen. Doorgaan zonder gerichte aanpak verspreidt schimmelsporen door het gehele pand en kan leiden tot gezondheidsklachten bij bewoners en bouwvakkers, en tot vertragingen in het project.
Wat zijn de gezondheidsrisico’s van schimmel in gebouwen?
Schimmel in gebouwen veroorzaakt gezondheidsklachten zoals luchtwegproblemen, allergische reacties, vermoeidheid en hoofdpijn. Deze klachten treden op bij blootstelling aan schimmelsporen in de lucht, ook wanneer de schimmel zelf niet zichtbaar is. Mensen met astma, allergieën of een verzwakt immuunsysteem lopen een verhoogd risico.
Bij renovatie- en sloopwerkzaamheden neemt het risico sterk toe. Het openbreken van aangetaste constructies verspreidt grote hoeveelheden sporen in de lucht. Zonder de juiste beschermingsmaatregelen ademen werknemers deze sporen in, wat bij langdurige blootstelling kan leiden tot ernstigere aandoeningen zoals een chronische longontsteking of hypersensitiviteitspneumonitis.
Voor bewoners van aangrenzende woningen of verdiepingen geldt dat schimmelsporen zich via ventilatieopeningen en kieren kunnen verspreiden. Dit maakt een gecontroleerde aanpak bij renovatie- en sloopprojecten niet alleen wenselijk, maar ook noodzakelijk vanuit het oogpunt van zorgplicht.
Hoe wordt schimmel vastgesteld voor de start van werkzaamheden?
Schimmel wordt voor de start van werkzaamheden vastgesteld via een professioneel schimmelonderzoek, waarbij gecertificeerde inspecteurs het pand visueel inspecteren en metingen uitvoeren met gespecialiseerde apparatuur. Dit omvat vochtmetingen, infraroodthermografie en luchtmonsters om ook niet-zichtbare schimmelvorming op te sporen.
Een grondige inspectie richt zich op de meest risicovolle plekken:
- Kruipruimtes en kelders met hoge luchtvochtigheid
- Buitenmuren en hoeken waar koudebruggen optreden
- Badkamers, keukens en andere natte ruimtes
- Plafonds en vloeren bij bekende of vermoede lekkages
- Ventilatieschachten en spouwmuren
Op basis van de inspectieresultaten stelt de adviseur een rapport op met de omvang van de aantasting, de waarschijnlijke oorzaak en een advies voor de aanpak. Dit rapport vormt de basis voor het saneringsplan en geeft aannemers de informatie die ze nodig hebben om veilig te werken.
Welke stappen omvat een professionele schimmelsanering?
Een professionele schimmelsanering bestaat uit vijf stappen: de oorzaak wegnemen, het aangetaste gebied afschermen, de schimmel verwijderen, de ruimte reinigen en tot slot de situatie controleren. Zonder het wegnemen van de onderliggende vochtbron keert schimmel altijd terug, ongeacht hoe grondig de reiniging is.
- Oorzaak aanpakken: Lekkage herstellen, ventilatie verbeteren of vochtbron elimineren
- Afschermen: Het aangetaste gebied isoleren met folie en onderdruk creëren om verspreiding van sporen te voorkomen
- Verwijderen: Aangetaste materialen zoals gipsplaat, hout of isolatie verwijderen en afvoeren als chemisch afval
- Reinigen: Oppervlakken behandelen met gecertificeerde schimmeldodende middelen
- Controleren: Luchtmetingen en visuele inspectie om te bevestigen dat de sanering geslaagd is
Bij grotere projecten, zoals renovaties van meerdere woningen of slooptrajecten, is het belangrijk om de sanering te plannen als een aparte projectfase. Dit voorkomt dat andere werkzaamheden vertraging oplopen en zorgt ervoor dat werknemers niet onnodig worden blootgesteld aan schimmelsporen.
Wat zijn de regels en verplichtingen rondom schimmel bij sloopprojecten?
Bij sloopprojecten geldt een wettelijke zorgplicht voor de opdrachtgever en aannemer om de gezondheid van werknemers en omwonenden te beschermen. Schimmel valt onder de Arbeidsomstandighedenwet, die werkgevers verplicht om blootstelling aan biologische agentia, waaronder schimmelsporen, te beheersen en te minimaliseren.
In de praktijk betekent dit dat je bij een sloopmelding rekening moet houden met de aanwezigheid van schimmel, zeker in oudere panden. Hoewel er geen aparte wettelijke inventarisatieplicht voor schimmel bestaat zoals bij asbest, verplicht de Arbowetgeving opdrachtgevers en aannemers wel om een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) uit te voeren. Wanneer schimmel wordt aangetroffen, moeten beheersmaatregelen worden genomen voordat de sloopwerkzaamheden beginnen.
Voor woningcorporaties en vastgoedpartijen geldt bovendien een civielrechtelijke zorgplicht richting huurders en toekomstige gebruikers. Het aantoonbaar in kaart brengen en saneren van schimmelproblematiek is daarmee ook een kwestie van risicobeheer en aansprakelijkheidsbeperking.
Wanneer moet je schimmelsanering combineren met asbestverwijdering?
Schimmelsanering combineer je met asbestverwijdering wanneer beide problemen in hetzelfde pand of dezelfde bouwdelen aanwezig zijn. Dit is bij oudere gebouwen, met name van voor 1994, regelmatig het geval. Het samenvoegen van beide trajecten bespaart tijd, kosten en overlast voor bewoners en omgeving.
Asbest en schimmel komen vaak samen voor omdat de materialen waarin asbest is verwerkt, zoals golfplaten, daken, vloerbedekking en isolatiemateriaal, ook gevoelig zijn voor vochtinfiltratie en daardoor schimmelvorming. Bij een vochtonderzoek in een pand met asbestverdachte materialen is het verstandig om beide aspecten gelijktijdig te laten onderzoeken.
Praktisch gezien is de volgorde van belang: asbest wordt altijd eerst verwijderd, omdat de werkzaamheden rondom asbestverwijdering strikte protocollen vereisen die ook de schimmelsanering kunnen beïnvloeden. Daarna volgt de schimmelsanering, waarna het pand gereed is voor verdere renovatie of sloop.
Hoe Van Santen helpt bij schimmel in huis of pand
Wij bieden via onze gespecialiseerde tak Van Santen Inspectie een volledig ontzorgend traject voor vocht- en schimmelproblematiek. Onze gecertificeerde inspecteurs voeren ter plaatse een gedetailleerd onderzoek uit met infraroodcamera’s en professionele vochtmeetapparatuur, zodat ook verborgen schimmelvorming en vochtbronnen vroegtijdig worden opgespoord. We achterhalen altijd de grondoorzaak, of het nu gaat om condensatie, lekkage, opstijgend vocht of gebrekkige ventilatie.
Onze dienstverlening omvat onder meer:
- Schimmel- en vochtonderzoek met gespecialiseerde meetapparatuur
- Lekdetectie en debietmetingen
- Begeleiding van de schimmelsanering
- Combinatietrajecten met asbestinventarisatie en -verwijdering
- Projectmanagement van inspectie tot oplevering
Heb je te maken met schimmel bij een aankomend renovatie- of sloopproject? Neem contact op met Van Santen Advies voor een vrijblijvend adviesgesprek. Wij denken direct met je mee over de aanpak en zorgen dat je project zonder vertraging en zonder gezondheidsrisico’s van start kan gaan.
